ورود ثبت نام

ورود به حساب کاربری

نام کاربری *
رمز ورود *
مرا بخاطر داشته باش

ایجاد حساب کاربری

گزینه های * دار الزامی می باشند.
نام *
نام کاربری *
رمز ورود *
تائیدیه رمز ورود *
نشانی پست الکترونیک *
تائیدیه نشانی پست الکترونیک *

بیماران بدلیل ایجاد علامتی جدید و یا تشدید علائم قبلی خود به اورژانس مراجعه میکنند. اما بسیاری از این بیماران پس از مدتی که در اورژانس بررسی میشوند ممکن است ترخیص گردند. در تعدادی از موارد بیمار برای بررسی بیشتر به سرویسی تخصصی معرفی میگردد. بیمارانی هم که بررسی میشوند تحت تمام آزمایشات قرار نمیگیرند. اغلب بیماران تمایل به بررسی کامل در اورژانس دارند که برآورده نمیشود. این سئوال مطرح میشود که چرا تشخیص قطعی و بررسی کامل برای تعدادی از بیماران انجام نمیشود؟

اورژانس مانند دیگر بخشهای بیمارستان برای بستری و بررسی بیمارانی خاص و نه همه بیماران ایجاد شده است. اگر اورژانس مکانی برای تشخیص قطعی تمام بیماری در نظر گرفته شود با توجه به فضای کم در مقایسه با مراجعات فراوان و نیاز به بررسیهای دراز مدت بسیاری از بیماریها میتوان تصور کرد که چه ازدحامی در اورژانس و چه دردسری برای بیمار شکل میگیرد ، چه بیماران بدحالی که بدلیل ازدحام ، رسیدگی به آنها با تأخیر صورت گرفته و دچار آسیبهای جدی و حتی میمیرند.

در طب برای هر علامت و یا مجموعه علائمی تشخیصهایی مطرح میگردد که شایعترین علت محتمل ترین میباشد ، ولی در اورژانس اصل بر رد بدترین احتمال است. باید احتمالاتی را در نظر داشت که با بیشترین خطر عوارض و مرگ و میر همراه هستند. بفرض بیماری با سردرد به اورژانس مراجعه میکند. میگرن ، عفونتهای ویروسی و سردردهای ناشی از استرس بیشترین احتمال را بخود اختصاص میدهند. اما در اورژانس به خونریزیهای مغزی و افزایش فشار درون جمجمه که عوارض مهلکی دارند باید متمرکز شد.

وقتی احتمال وجود شرایط خطرناک از بین میرود میتوان با آسودگی خیال به علل خوش خیم پرداخت. بررسی علل خوش خیم میتواند بصورت سرپایی انجام شود. بررسی سرپایی نیاز به بستری نداشته و تقبل شرایط مالی و استرس کمتری بهمراه دارد.

در اورژانس قبل از ترخیص موارد خوش خیم ، جهت کاهش علائم و رفع آزردگی بیمار ، درمان علامتی شروع میشود. با بهبود بیمار پیگیری و بررسی بیشتر به سرویس تخصصی مرتبط با بیماری واگذار میشود که گاهی همین پیگیری سرپایی چندین ماه از وقت بیمار را اشغال میکند(زمانی که قابل طی کردن در اورژانس  نیست).

اقدامات آزمایشگاهی و رادیولوژیکی(عکسبرداری) نیز بر اساس رویکرد بمنظور تشخیص بدترین احتمالات درخواست میشود. بسیاری از آزمایشات در آزمایشگاههای اورژانسها انجام نمیشود چرا که در بررسی  بیماریهای اورژانسی جایی ندارد ، همچون آزمایشات تشخیصی جهت بیماریهای ژنتیکی یا خودایمنی. در اقدامات عکسبرداری هم منوال همین است ، نمونه آن عدم درخواست ام آر ای در اورژانس است.

بیمارانی که بدلیل شرایط فیزیکی و یا محیط زندگی امکان مراقبت مناسب ندارند تا بهبود نسبی ، بستری میگردند و تعدادی از بیماران بدلیل سیر رو به وخامت بیماریشان و یا عوارض ناشی از آن نیازمند بستری هستند. تشخیص  و احتمال بروز این شرایط طی مدت بستری موقت در اورژانس حاصل میشود.

بنابراین درصورت شرایط  مرگبار و عوارض ناشی از بیماریها بررسی در اورژانس آغاز شده و بستری صورت میگیرد. زمانیکه احتمال خطر در پیگیری سرپایی برای بیمار محتمل میگردد ، بستری باز انجام میشود. درغیراینصورت بیمار با دستورات لازم پس از درمان اولیه جهت کاهش علائم ، با توصیه به پیگیری سرپایی ترخیص میگردد.

 

 در هر موقعيت‌ اورژانس ‌، بايد از يک‌ مجموعه‌ اقدامات‌ مشخص‌ پيروي‌ کنيد. از اين‌ طريق ‌، شما قادر خواهيد بود موارد ضروري‌ را اولويت‌بندي‌ کرده و شخصاً تصميم‌گيري‌ کنيد.

 

 گامهاي‌ اصلي‌ عبارتند از :

  • ارزيابي‌ وضعيت‌ ،

 

  • بي‌خطر کردن‌ محل ‌،

 

  • ارايه‌ کمک‌هاي‌ اورژانس‌ و کمک‌ گرفتن‌ از ديگران‌.

 

قبل‌ از دست‌ زدن‌ به‌ هر کاري ‌، سعي‌ کنيد بر احساسات‌ خود غلبه‌ کنيد و يک‌ لحظه‌ بينديشيد. بسيار مهم‌ است‌ که‌ خود را در معرض‌ خطر قرار ندهيد. بنابراين‌ در مواردي‌ که‌ خطرناک‌ است‌ ، به‌ سرعت‌ وارد نشويد. به‌ وجود خطرات بالقوه همانند گاز يا بنزين‌ دقت‌ کنيد. به‌ علاوه ‌، سعي‌ نکنيد همه‌ کارها را به‌ تنهايي‌ انجام‌ بدهيد.

 

اولويت‌هاي‌ کمک‌هاي‌ اوليه‌ 

  • وضعيت‌ را ارزيابي‌ کنيد.

 

  • به‌ سرعت‌ و با حفظ‌ خونسردي‌ ، آنچه‌ را که‌ رخ‌ داده‌ تحت‌ نظر بگيريد.

 

  • به‌ دنبال‌ هرگونه‌ خطر تهديدکننده‌ خود يا مصدوم‌ بگرديد.

 

  • هرگز خود را در معرض‌ خطر قرار ندهيد.

 

  • محل‌ را از خطر عاري‌ کنيد.

 

  • در حد توان ‌، مصدوم‌ را از خطر محافظت‌ کنيد اما به‌ محدوديت هاي‌ خودتان‌ هم‌ واقف‌ باشيد.

 

  • کمکهاي‌ اورژانس‌ را ارايه‌ دهيد.

 

  • وضعيت‌ تمام‌ مصدومان‌ را ارزيابي‌ کنيد تا بتوانيد اولويتها را مشخص‌ کنيد و اول‌ آنهايي‌ را که‌ دچار وضعيت‌هاي‌ تهديدکننده‌ حيات‌ هستند درمان‌ کنيد.

 

  • از ديگران‌ کمک‌ بگيريد. به‌ سرعت‌ مطمئن‌ شويد که‌ هرگونه‌ کمک‌ طبي‌ ضروري‌ يا کمک‌هاي‌ تخصصي‌ درخواست‌ شده‌اند و در راه‌ هستند.

 

 ارزيابي‌ وضعيت‌ 

رويکرد شما بايد بسيار سريع‌ و در عين‌ حال‌ با حفظ‌ خونسردي‌ و کنترل‌ باشد. اولويت‌هاي‌ کاري‌ شما عبارتند از : شناسايي‌ هرگونه‌ خطر براي‌ خودتان ‌، مصدوم‌ و ناظران ‌، سپس‌ بررسي‌ امکانات‌ موجود و نوع‌ کمکي‌ که‌ ممکن‌ است‌ به‌ آن‌ نياز داشته‌ باشيد. هنگامي‌ که‌ پيشنهاد کمک‌ به‌ شخص‌ مي‌دهيد ، بگوييد که‌ از مهارت‌هاي‌ کمک‌هاي‌ اوليه‌ برخوردار هستيد. اگر هيچ‌ پزشک‌ ، پرستار يا افراد کارآزموده‌ ديگري‌ در محل‌ حضور ندارند ، با خونسردي‌ مسؤوليت‌ را بپذيريد.

 ابتدا سؤالات‌ زير را از خود بپرسيد :

  • آيا خطر همچنان‌ وجود دارد؟

 

  • آيا جان‌ کسي‌ در معرض‌ خطر فوري‌ قرار دارد؟

 

  • آيا ناظري‌ براي‌ کمک‌ وجود دارد؟

 

  • آيا من‌ به‌ کمک‌ تخصصي‌ نياز دارم‌؟

 

بي‌خطر کردن‌ محل‌ 

  • شرايطي‌ که‌ منجر به‌ وقوع‌ حادثه‌ شده‌ است ‌، مي‌تواند همچنان‌ خطرزا باشد.

 

  • فراموش‌ نکنيد که‌ امنيت‌ خودتان‌ در درجه‌ اول‌ قرار دارد.

 

  • اغلب‌ اقدامات‌ ساده‌ (مثل‌ خاموش‌ کردن‌ يک‌ سوييچ‌) براي‌ بي‌خطر کردن‌ محل‌ کفايت‌ مي‌کند.

 

  • اگر نمي‌توانيد خطر تهديدکننده‌ حيات‌ را از بين‌ ببريد ، بايد سعي‌ کنيد بين‌ مصدوم‌ و محل‌ خطر ، قدري‌ فاصله‌ ايجاد کنيد و در صورت‌ امکان ‌، ميزان‌ خطر را به‌ حداقل‌ برسانيد.

 

  • به‌ عنوان‌ آخرين‌ اقدام ‌، بايد مصدوم‌ را از محل‌ خطر دور کنيد.

 

  • معمولاً براي‌ جابه‌جا کردن‌ مصدوم‌ به‌ تجهيزات‌ و کمک‌هاي‌ تخصصي‌ نياز خواهيد داشت.

 

  • بي‌خطر کردن‌ وسيله‌ نقليه‌ در برخورد با مصدومي‌ که‌ داخل‌ وسيله‌ نقليه‌ است ‌، خاموش‌ کردن‌ سوييچ‌ در اولويت‌ قرار دارد. اين‌ عمل‌ خطر ايجاد آتش‌سوزي‌ ناشي‌ از شمع‌ اتومبيل‌ را کاهش‌ مي‌دهد.

 

 

ارايه‌ کمک‌هاي‌ اورژانس‌

پس‌ از بي‌خطر شدن‌ محل‌ ، به‌ سرعت‌ يک‌ بررسي‌ مقدماتي‌ و ارزيابي‌ اوليه‌ از هر مصدوم‌ انجام‌ دهيد تا مصدوماني‌ را که‌ به‌ کمک‌هاي‌ اوليه‌ اورژانس‌ نياز دارند ، فوراً درمان‌ کنيد. به‌ هر حال ‌، درخواست‌ کمک‌ ضروري‌ را به‌ تأخير نيندازيد. در صورت‌ امکان‌ ، از يک‌ ناظر بخواهيد که‌ اين‌ کار را انجام‌ دهد. براي‌ پي‌ بردن‌ به‌ وجود يا عدم‌ وجود تنفس‌ در مصدوم‌ ، به‌ قفسه‌ سينه‌ وي‌ نگاه‌ کنيد. در مورد هر مصدوم ‌، موارد زير را بررسي‌ کنيد :

  • آيا مصدوم‌ هوشيار است‌؟

 

  • آيا راه‌ تنفس‌ باز است‌؟

 

  • آيا مصدوم‌ نفس‌ مي‌کشد؟

 

  • آيا نشانه‌هاي‌ گردش‌ خون‌ در مصدوم‌ وجود دارند؟

 

 

کمک‌ گرفتن‌ از ديگران‌

گاهي‌ امکان‌ دارد که‌ همزمان‌ با چندين‌ کار مواجه‌ شويد : حفظ‌ امنيت ‌، تماس‌ تلفني‌ براي‌ درخواست‌ کمک‌ و آغاز کمک‌هاي‌ اوليه‌. مي‌توانيد از افراد ديگري‌ براي‌ انجام‌ کارهاي‌ زير کمک‌ بخواهيد :

  • بي‌خطر کردن‌ محل‌

 

  • انجام‌ تماس‌ تلفني‌ براي‌ درخواست‌ کمک‌

 

  • کنترل‌ ترافيک‌ و ناظران

 

  • کنترل‌ خونريزي‌ يا نگه‌ داشتن‌ يک‌ اندام

 

  • خلوت‌ کردن‌ اطراف‌ مصدوم

 

  • انتقال‌ مصدوم‌ به‌ يک‌ مکان‌ بي‌خطر

 

 

کنترل‌ کردن‌ ناظران‌

در برخورد با ناظران‌ این نکته را مد نظر داشته باشید که ممکن‌ است‌ افراد حاضر در صحنه‌ حادثه‌ بتوانند به‌ راههاي‌ مختلف‌ به‌ شما کمک‌ کنند. (مثلاً آوردن‌ تجهيزات‌ يا کنترل‌ کردن‌ ساير ناظران‌) به‌ آنها بگوييد که‌ آموزش‌هاي‌ مربوط‌ به‌ کمک‌هاي‌ اوليه‌ را پشت‌ سر گذارده‌ايد و درخواست‌هاي‌ خود را با صراحت‌ مطرح‌ کنيد.

واکنش‌هاي‌ ناظران‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ شود که‌ شما نگران‌ يا حتي‌ عصباني‌ شويد. ممکن‌ است‌ اين‌ افراد هيچ‌ آموزشي‌ درباره‌ اين‌ کمک‌هاي‌ اوليه‌ نديده‌ باشند و احساس‌ ترس‌ يا بي‌فايده‌ بودن‌ کنند. در صورتي‌ که‌ اين‌ عده‌ خود در حادثه‌ حضور داشته‌ باشند و يا شاهد آن‌ بوده‌اند ، ممکن‌ است‌ آسيب‌ ديده‌ باشند و قطعاً دلواپس‌ و نگران‌ خواهند بود. اگر به‌ هر طريقي‌ نياز به‌ کمک‌ يک‌ ناظر داشتيد ، اين‌ مطالب‌ را فراموش‌ نکنيد که روشي‌ قاطعانه‌ توأم‌ با خوش‌ رفتاري‌ به‌ کار بگيريد.

 

اگر با یک تیر برق تصادف کردید و کابل برق بروی ماشین افتاد : اول به پلیس زنگ بزنید. بعد در ماشین بنشینید و کاری نکنید. ولی اگر احساس خطر کردید ، اینگونه خود را نجات دهید.

 

 

 

معمولاً بعد از تصادفات و سوانح ، پرستاران اورژانس ، بیماران را در این وضعیت قرار میدهند.

 

به اعتقاد کارشناسان ، خوابیدن به این شکل میتواند کمک زیادی به هضم غذا کرده و از بازگشت اسید معده به داخل دهان پیشگیری کند. مهم ترین دلیل بازگشت محتویات شکم به

داخل دهان ، ضعیف بودن دریچه خاصی است که در محل اتصال معده به مری قرار گرفته است. در بعضی مواقع این وضعیت همراه با احساس سوزش شدید در دهان و حالت تهوع

است. بهترین روش برای پیشگیری از این حالت که به آن ریفلاکس معده گفته میشود خوابیدن به پهلوی سمت چپ است.

 

برای بررسی وضعیت مردمکها ، باید مردمکهای بیمار را از نظر سایز و واکنش به نور بررسی نمود :

  •  تحریک سمپاتیک و تخریب پاراسمپاتیک باعث گشاد شدن مردمک شده که به آن میدریاز میگویند.
  • تحریک پاراسمپاتیک و تخریب سمپاتیک باعث تنگ شدن مردمک شده که به آن میوز میگویند.
  • در بیماران ترومایی میدریاز شدن بیمار حائز اهمیت میباشد.

 

 

شایعترین دلائل میدریاز شدن بیمار :

  •  هماتومهای تروماتیک مغزی با ایجاد پدیده هرنیاسیون
  • ترومای مستقیم به حفره گلوب و چشم به علت فلج موضعی گانگلیون سیلیاری
  • میدریاز به دنبال تشنج
  • استفاده از داروهای پاراسمپاتولیتیک در جریان احیاء مثل آتروپین برای معاینه کردن قدرت عضلانی که مخصوصاً در بیماران هوشیار باید انجام شود و برای آن ، 5گرید درنظر گرفته میشود :

 

معاینه کننده قادر به غلبه نباشد :  5 نمره

بیمار مقاومت جزئی دارد :  4 نمره

بیمار قادر به مقاومت نباشد و فقط بتواند اندام را بر علیه جاذبه حرکت دهد :  3 نمره

بیمار در صورت حذف جاذبه می تواند عضو را حرکت دهد :  2 نمره

عضلات اسپاستیک است :  1نمره

عضلات فلاکسید است :  0 نمره

 

 تروما به ستون فقرات

  •  شایعترین علت آسیب به ستون فقرات تصادف با خودرو است.
  • تصادفات 50 درصد همه آسیبهای ستون فقرات را تشکیل میدهند.
  • علت شایع دوم سقوط است و زخم ناشی از چاقو و گلو و .... از عوامل مهم دیگر این نوع حوادث است.

 نکته قابل توجه در آسیبهای ستون فقرات این است که 15 درصد بیمارانی که دچار شکستگی یا دررفتگی ستون فقرات شده اند ، دچار نوعی آسیب طناب نخاعی منجر به نقص های عصبی (اختلال عملکرد حسی - حرکتی) میشوند. به عبارت دیگر 85 درصد بیمارانی که واقعاً دچار شکستگی ستون فقرات شده اند ، با نقص عصبی مراجعه نمیکنند. چه بسا زمانی که به صحنه حادثه میرسید میبینید که بیمار در حال راه رفتن است اما این به این معنا نیست که وی دچار آسیب به ستون فقرات نشده است.

 از این رو فقط توجه به شرایط مصدوم نمیتواند ملاک ارزیابی باشد. روش ایجاد آسیب (مکانیسم آسیب) مهمترین شاخص در پی بردن به آسیب ستون فقرات است.

 با توجه به مکانیسم آسیب و آگاهی از ماهیت آسیب وارد شده در یک مصدوم میتوان مداخله کرد.

 

 انواع تروما بر حسب عامل بوجود آورنده

  • ترومای نافذ : SHARP TRAUMA
  • ترومای کند یا غیر نافذ : BLUNT TRAUMA

 

 علایم تروما به ستون فقرات :

  • درد شدید برروی مهره شکسته در هنگام لمس ستون مهره ها
  • درد در ناحیه کمر یا گردن که البته ممکن است بدلیل درد شدیدتر درمناطق دیگر مورد توجه نباشد.
  • جابجائی مهره به هنگام لمس آن یعنی ردیف ستون مهره ها بصورت نامنظم شود یا بصورت پله مانند یا جابجا لمس شود.
  • عدم حرکت در اندام های بیمار
  • احساس بی حسی درنواحی خاصی ازبدن
  • بی اختیاری ادراری ومدفوع و یا ناتوانی در دفع

 

تشخيص‌ :

  • روش‌ ايجاد آسيب ‌، مهم‌ترين‌ شاخص‌ است‌. در صورتي‌ كه‌ نيروهاي‌ غيرطبيعي‌ به‌ پشت‌ يا گردن‌ وارد شده‌ باشند (به‌ خصوص‌ اگر مصدوم‌ از اختلال‌ حس‌ يا حركت‌ شاكي‌ باشد)، همواره‌ به‌ آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ مشكوك‌ شويد.
  • اگر در حادثه‌ مورد نظر ، مصدوم‌ شديداً به‌ جلو و عقب‌ خم‌ شده‌ يا ستون‌ فقرات‌ دچار پيچش‌ شده‌ است ‌، بايد فرض‌ كنيد كه‌ او مبتلا به‌ آسيب‌ ستون‌ فقرات‌ است‌.
  • خصوصاً بايد دقت‌ كنيد كه‌ همواره‌ از حركت‌ دادن‌ غيرضروري‌ سر و گردن ‌، اجتناب‌ كنيد.
  • اگرچه‌ آسيب‌ نخاع‌ ممكن‌ است‌ در غياب‌ صدمه‌ به‌ مهره‌ها روي‌ دهد ، شكستگي‌ ستون‌ فقرات‌ به‌ شدت‌ اين‌ خطر را افزايش‌ مي‌دهد.
  • مناطقي‌ كه‌ بيش‌ از ساير نقاط‌ آسيب‌پذير هستند ، عبارتند از استخوان‌هاي‌ گردن‌ و كمر.

 

 

اگر نخاع‌ آسيب‌ ببيند، ممكن‌ است‌ موارد زير وجود داشته‌ باشند:

  • از دست‌ دادن‌ حس‌ يا حس‌ غيرطبيعي‌ (مثلاً احساس‌ سوختن‌ يا گزگز و مورمور).
  • مصدوم‌ ممكن‌ است‌ ذكر كند كه‌ اندام‌هايش‌ خشك ‌، سنگين‌ يا فاقد مهارت‌هاي‌ گذشته‌ هستند.
  • از دست‌ دادن‌ كنترل‌ مثانه‌ و يا روده‌
  • مشكلات‌ تنفسي‌
  • در صورتي‌ كه‌ نخاع‌ به‌طور كامل‌ يا ناكامل‌ قطع‌ شود، صدمات‌ احتمالاً پايدار و دايمي‌ خواهند بود.

 

 

مکانیسم های آسیبهای شایع در ستون فقرات :

  • فشردگی COMPRESSION : زمانی که وزن بدن در برابر سر به جلو رانده میشود مانند سقوط ، حوادث ناشی از شیرجه و تصادف با وسایل موتوری ...
  • خم شدن FLEXION : زمانی که حرکت شدید و رو به جلوی سر وجود دارد و چانه به قفسه سینه برخورد میکند یا زمانی که تنه بیش از حد به جلو خم شود ...
  • خم شدن به عقب HYPEREXTENSION : زمانی که سر به شدت به عقب جابه جا شود و گردن کشیده میشود ...
  • چرخش ROTATION : زمانی که سر یا مهره ها بیش از حد طبیعی چرخش خود به اطراف حرکت میکنند ...
  • خم شدن به یک طرف FLEXION-ROTATION : زمانی که بدن با شدت به یک طرف خم میشود ...

 

بیشترین مهره هایی که در جریان آسیب ستون مهره ها دچار صدمه میشوند عبارتند از :

  •  مهره C5-C6-C7
  • مهره T12
  • مهره L1

 علت احتمال بیشتر صدمه به این مهره ها بزرگتر بودن دامنه حرکتی آنها در ستون مهره هاست.

 

 3 عارضه مهم و قابل توجه در آسیب ستون فقرات عبارتند از : اختلال تنفسی ، فلج اندام ها و جریان خون ناکافی ناشی از شوک نخاعی

 

مهمترین مداخلات در آسیبهای ستون فقرات عبارتند از :

  • حفظ و کنترل راه هوایی
  • ثابت کردن وضعیت بیمار با استفاده از وسایل بی حرکت سازی مهره های گردنی و کمری مانند LONG BACK BOARD و SHORT BACK BOARD و کولار و ....
  • باز کردن راه هوایی که مناسب ترین تکنیک در این مورد فشار دادن فک تحتانی به جلو است

 

شوک نخاعی

از بین رفتن تحریک سمپاتیک به دنبال آسیب نخاعی سبب انبساط عروق و به دنبال آن ناتوانی قلب در سرعت بخشیدن به جریان خون در جهت جبران کاهش فشارخون ناشی از اتساع عروقی شده و در نهایت سبب کاهش فشارخون میشود.

در جریان شوک نخاعی پوست گرم و خشک و برادیکاردی و اختلال حسی – حرکتی دیده میشود.

 

نکات قابل توجه :

در یک مصدوم بیهوش که دچار آسیب نخاعی است ، اگر کاهش فشارخون و تاکیکاردی وجود داشته باشد باید احتمال خونریزی داخلی را در نظر داشته باشیم.

در آسیب ستون فقرات در زیر محل آسیب ، فلج کامل حسی و حرکتی ، از بین رفتن کنترل روده و مثانه و فلج نیمه تحتانی بدن مشاهده میشود از این رو باید به این علائم توجه شود.

 

ارزیابی مداوم عملکرد حسی حرکتی

کوچکترین سهل انگاری یا عدم بکارگیری روش صحیح بی حرکت سازی یک مصدوم دچار آسیب به مهره های گردن و کمر می تواند سبب آسیب دائمی و غیرقابل جبران و حتی مرگ مصدوم شود.

 

 

 فشردگي‌ مغز

  • تحت‌ فشار قرار گرفتن‌ مغز كه‌ فشردگي‌ مغز ناميده‌ مي‌شود ، يك‌ وضعيت‌ بسيار جدي‌ است‌ و تقريباً هميشه‌ نياز به‌ عمل‌ جراحي‌ دارد.
  • اين‌ حالت‌ زماني‌ روي‌ مي‌دهد كه‌ فشار روي‌ مغز افزايش‌ يافته‌ باشد. اين‌ فشار مي‌تواند ناشي‌ از يكي‌ از چندين‌ علت‌ مختلف‌ مثل‌ جمع‌ شدن‌ خون‌ در داخل‌ جمجمه‌ يا تورم‌ بافت‌هاي‌ مغزي‌ آسيب‌ديده‌ باشد.
  • فشردگي‌ مغز معمولاً در اثر آسيب‌ سر ايجاد مي‌شود. با اين‌ حال ‌، علل‌ ديگري‌ مثل‌ سكته‌ مغزی ، عفونت‌ يا تومور مغزي‌ مي‌توانند اين‌ حالت‌ را ايجاد كنند. اين‌ وضعيت‌ مي‌تواند بلافاصله‌ پس‌ از وارد آمدن‌ ضربه‌ يا چند ساعت‌ و يا حتي‌ چند روز پس‌ از آن ‌، روي‌ دهد. به‌ همين‌ دليل هميشه‌ بايد سعي‌ كنيد كه‌ وجود سابقه‌ اخير آسيب‌ به‌ سر را در مصدوم‌ كشف‌ كنيد.

 

تشخيص‌

  • بدتر شدن‌ سطح‌ هوشياري‌ که ممكن‌ است‌ تا بي‌هوشي‌ پيشرفت‌ كند.
  • ممكن‌ است‌ موارد زير نيز وجود داشته‌ باشند :
  • سابقه‌ اخير آسيب‌ به‌ سر ،
  • سردرد شديد ،
  • تنفس‌ صدادار كه‌ در حال‌ كند شدن‌ است‌ ،
  • نبض‌ كند اما پُر و قوي ،
  • نامساوي‌ بودن‌ اندازه‌ دو مردمك ،‌
  • ضعف‌ و يا فلج‌ از يك‌ طرف‌ صورت‌ و يا بدن‌ به‌ پايين ،
  • درجه‌ حرارت‌ بالا ؛ چهره‌ برافروخته‌ ،
  • خواب‌آلودگي ،
  • تغيير قابل‌ توجه‌ در شخصيت‌ يا رفتار (مثلاً تحريك‌پذيري‌) ،

 

 اقدامات پرستاری :

  • اگر مصدوم‌ بي‌هوش‌ است ‌، با استفاده‌ از روش‌ «بالا راندن‌ فك‌» راه‌ تنفسي‌ را باز و تنفس‌ را كنترل‌ كنيد ؛
  • آماده‌ باشيد تا در صورت‌ لزوم‌ ، احياي‌ تنفسي‌ و ماساژ قفسه‌ سينه‌ را آغاز كنيد.
  • با مركز اورژانس‌ تماس‌ بگيريد و آمبولانس‌ درخواست‌ كنيد.
  • اگر مصدوم‌ نفس‌ مي‌كشد ، سعي‌ كنيد راه‌ تنفسي‌ را در همان‌ وضعيت‌ ابتدايي‌ مصدوم‌ باز نگه‌ داريد ،
  • اگر مصدوم‌ هوشيار است ‌، وي‌ را در وضعيت‌ بي‌حركتي‌ كه‌ احساس‌ راحتي‌ مي‌كند نگه‌ داريد و به‌ او اطمينان‌خاطر بدهيد ،
  • علايم‌ حياتي‌ مصدوم‌ (سطح‌ پاسخ‌دهي ‌، نبض‌ و تنفس‌) را به‌طور مرتب‌ كنترل‌ و ثبت‌ كنيد ،
  • مصدوم‌ را از خوردن ‌، نوشيدن‌ و سيگار كشيدن‌ منع‌ كنيد چون‌ امكان‌ دارد در بيمارستان ‌، بي‌هوشي‌ عمومي‌ مورد نياز باشد.

 

 

ضایعات پوست سر ( scalp )

به عنوان یک ضربه جزئی طبقه بندی میگردد. از آنجا که عروق خونی بیشتری در سطح سر وجود دارد ، در هنگام صدمه خونریزی زیادی میکند و ممکن است خراشیدگی وکوفتگی ، لهیدگی یا خونریزی زیر لایه های بافت سر ایجاد شود.

هماتوم های زیر پوستی خود بخود جذب میشوند و نیاز به درمان خاصی ندارند.

  • خراش سطحی Abrasion : ابتدا با آب فراوان شسته و سپس ضد عفونی کرده و نیازی به پانسمان نیست.
  • بریدگیLaceration : بریدگی پوست سر با اجسام تیز مثل چاقو یا شیشه و ... است. پوست سر پرخون ترین پوست بدن است و میتواند یک انسان بالغ را دچار شوک هیپوولمیک کند. باید با نرمال سالین فراوان شسته ، لبه های زخم دبرید و بخیه زده شود.
  • له شدگیCantusion : قسمت هایی از پوست دچار له شدگی و نکروز شده است و تغییر رنگ داده و به رنگ بنفش در آمده است. این قسمتهای نکروز شده باید حذف شود. آنتی بیوتیک شروع و سرم ضدکزاز اگر نیاز است ، تزریق شود.
  • کندگیAvulsion : اگر علت گاز گرفتگی حیوان باشد ، اقدامات لازم برای هاری و کزاز انجام شود و سپس در اتاق عمل ترمیم میشود. ( جراحی گرافت )

 

 اگر زخم پوست سر کوچک باشد به این معنا نیست که ضایعه ایجاد شده کم اهمیت است چون ممکن است زیر آن زخم کوچک ، تکه ای از استخوان جمجمه شکسته شده باشد و به داخل مغز فرو رفته باشد.

 ♥ در تمام موارد اقدامات اولیه (ABC) در ابتدا انجام شود.

 

اندیکاسیون اینتوباسیون در بیماران تروما به سر

  • کاهش سطح هوشیاری (GCS کمتر از 8)
  • تنفس های نامنظم ، سطحی و ناکافی (تنفس بیشتر از 40 و SPO2 کمتر از 80)
  • ترومای همزمان گردن و اوروفارنکس
  • هایپرونتیلاسیون بیمار جهت کاهش ICP

 

  • بهترین روش ، اینتوباسیون اروتراکئال میباشد . البته قبل از اقدام به اینتوباسیون باید از سلامت ستون فقرات گردنی مطمئن بود .
  • در بیماران با ترومای شدید صورت یا مجاری هوایی فوقانی یا بیمارانDifficult ( از نظر اینتوباسیون ) که نتوان به هیچ وجه اینتوباسیون انجام داد ، کریکوتیروئیدوتومی اورژانسی یا تراکئوستومی روش انتخابی میباشد و در ضمن سدیت بیماران حین اینتوباسیون نباید فراموش شود .

 

 

برخورد با بیمار ترومای سر در صحنه تصادف :

 

  • انجام ABC ( بازکردن راه هوایی ، گرفتن رگ )
  • اگر تشنج کرد دیازپام IV تزریق شود .
  • احتیاطات لازم جهت بیحرکت کردن ستون مهره ها انجام شود .
  • در مرحله انتقال از صحنه حادثه به بیمارستان به هیچ وجه مانیتول تزریق نشود مانتیول پس از گرفتن سی تی اسکن باید در بیمارستان شروع شود .
  • دگزا متازون نیز در این بیماران توصیه نمیشود .

 

کمک های اولیه در تروماهای سر :

 

  • ارزیابی اولیه و احیای قلبی ریوی
  • در آسیب های گردنی حتماً سر و گردن توسط آتل مورد حمایت قرار بگیرد.
  • اکسیژن 100%
  • آماده سازی ساکشن ، زیرا در صورت تهوع و استفراغ نمیتوان وضعیت سر و گردن مصدوم را تغییر داد.
  • باید مواظب بود که سرفه های شدید توسط مصدوم صورت نگیرد زیرا این امر موجب می گردد که فشار خون در سر زیاد شود.
  • پانسمان زخم های باز ، زیرا در صورت عفونت مایع مغزی نخاعی ، این مایع نسبت به آنتی بیوتیک ها مقاومت زیادی دارد.
  • جسم خارجی را به هیچ عنوان خارج نکرده و هرگز از فشار مستقیم استفاده نمیکنیم.
  • در صورت خونریزی گوش و بینی خونریزی را کنترل نمیکنیم و میگذاریم خون خارج شود.
  • از راه دهان چیزی به مصدوم نمی خورانیم.
  • مصدوم را سریع به مراکز درمانی میرسانیم.

 

اندیکاسیون اسکن مغزی :

 

  • سردرد شدید
  • استفراغ مکرر
  • افت هوشیاری ( ↓GCS )
  • علائم هشدار دهنده از جمله :
  • کاهش سطح هوشیاری متعاقب ترومای سر (LOC )
  • فراموشی وقایع بلافاصله قبل و بعد تروما (PTA  )
  • وجود ضایعه عصبی موضعی از جمله پارزی اندام ، پارزی فاشیال

 

و نیز در بیماران ذیل بدنبال ترومای سر ، انجام اسکن مغزی الزامی میباشد :

  • سن بالاتر از 60 سال
  • کوآگولوپاتی
  • تروما توسط اسلحه و یا وجود ترومای شدید بطور مثال ترومائی که باعث کشته شدن یکی ازسرنشینان شده باشد.
  • سوء استفاده از مواد مخدر یا الکل
  • سابقه تشنج
  • سابقه جراحی قبلی مغزی

انواع صدمات سر :

 

  1. صدمات اسكالپ :

اين صدمه مانند ساير بافتهاي نرم  مصدوم را دچار كوفتگي ، بريدگي ، خراشيدگي و كنده شدن بافتها میکند.

اسكالپ به دليل داشتن عروق زياد در اكثر اوقات با خونريزي همراه است.

اين خونريزي بايد با رعايت BSI با فشار مستقيم كنترل و بعد پانسمان شود.

 

  1. صدمات جمجمه :

جمجمه به دليل كره اي و ضخيم بودن به طور كلي در صورت وسيع بودن تروماي وارده دچار تغيير شكل ميشود.

شکستن جمجمه در اثر تداوم صدمه قوی میباشد و ممکن است با آسیب مغزی همراه باشد یا نباشد که به انواع خطی ، خرد شده ، فرو رفته یا قاعده ای تقسیم میشود.

در شکستگی قاعده جمجمه ، ایجاد دفرمیتی در سینوس های اطراف بینی ، استخوان پیشانی یا گوش میانی در استخوان گیجگاهی دیده میشود . بنابراین در این شکستگی ها مکرراً خونریزی از بینی ، حلق یا گوش ها دیده شده و ممکن است خون به زیر ملتحمه چشم نیز راه پیدا کند که به صورت کبودی مشاهده میشود.

اگر مصدومي‌ دچار جراحت‌ سر شده‌ است ‌، دقت‌ كنيد كه‌ ممكن‌ است‌ شكستگي‌ جمجمه‌ وجود داشته‌ باشد.

مصدوم‌ مبتلا به‌ شكستگي‌ جمجمه‌ ممكن‌ است‌ اختلال‌ هوشياري‌ داشته‌ باشد.

شكستگي‌ جمجمه‌ يك‌ آسيب‌ جدي‌ است‌ چون‌ خطر صدمه‌ به‌ بافت‌ مغز ، چه‌ مستقيماً به‌ خاطر قطعات‌ استخواني‌ شكسته‌ شده‌ از جمجمه‌ و چه‌ در اثر خونريزي‌ داخل‌ جمجمه‌ وجود دارد.

نشت‌ مايع‌ زلال‌ (مايع‌ مغزي ـ نخاعي‌) يا خونابه‌ از گوش‌ يا بيني ‌، نشانه‌ يك‌ آسيب‌ جدي‌ است‌.

به‌ خاطر داشته‌ باشيد ،‌ مصدومي‌ كه‌ دچار شكستگي‌ احتمالي‌ جمجمه‌ است ‌، مي‌تواند آسيب‌ گردني‌ (نخاعي‌) هم‌ داشته‌ باشد و لذا بر اساس‌ اقدامات‌ درماني‌ مربوط‌ به‌ آسيب‌ گردني ‌، تحت‌ مداوا قرار بگيرد.

 

انواع شكستگي جمجمه :

 

الف) شكستگي خطي (Liner) : در اثر تروماي تند ايجاد ميشود .

شایع ترین استخوان دچار شکستگی ، استخوان تمپورال جمجمه است ، چون نازک ترین استخوان جمجمه است.

شکستگی خطی به تنهایی نیازی به درمان ندارد خودش جوش میخورد فقط باید سی تی اسکن انجام شود. اگر در سی تی اسکن خونریزی مغزی و پارگی سخت شامه نداشت پس از 24 ساعت مرخص میشوند.

 

ب) شكستگي دپرس (Depresed) : در اثر تروماي كند و نافذ ايجاد ميشود و طي آن قسمتي از استخوان جمجه به داخل فرو رفته و باعث آسيب مغز و لهيدگي مغزي ميشود.

 

ج) شکستگی چند قطعه ای یا شكستگي مركب كه ميتواند شكستگي خطي يا دپرس با هم به وجود بيايند و بسيار خطرناك است.

ضربه شدیدتر است و استخوان جمجمه چند تکه شده است ولی از هم جدا نشده اند.

اگر اختلال هوشیاری نداشت بلافاصله به اتاق عمل منتقل میشود.

اگر اختلال هوشیاری داشت باید چند روز منتظر شویم تا هوشیاری بهتر شود و سپس به اتاق عمل منتقل شود و تمام تکه ها با سیم به هم متصل شود.

توجه : خود شکستگی چند قطعه ای به تنهایی مشکلی ایجاد نمیکند.

 

تشخيص‌ :

  • جراحت‌ يا كبودي‌ روي‌ سر
  • ناحيه‌ نرم‌ يا فرو رفته‌ در پوست‌ سر
  • كبودي‌ تا تورم‌ در پشت‌ يك‌ گوش‌
  • كبودي‌ در اطراف‌ يك‌ يا هر دو چشم‌
  • از دست‌ رفتن‌ مايع‌ زلال‌ يا خونابه‌ از بيني‌ يا يكي‌ از گوش‌ها
  • وجود خون‌ در سفيدي‌ چشم‌
  • انحراف‌ شكل‌ سر يا صورت‌ يا از دست‌ رفتن‌ تقارن‌ آنها
  • بدتر شدن‌ سطح‌ هوشياري‌ (ممكن‌ است‌ تا بيهوشي‌ پيشرفت‌ كند).

 

اهداف‌ :

  • باز نگه‌ داشتن‌ راه‌ تنفسي‌
  • فراهم‌ كردن‌ شرايط‌ انتقال‌ فوري‌ مصدوم‌ به‌ بيمارستان‌

 

اقدامات شما :

  • اگر مصدوم‌ هوشيار است ‌، به‌ او كمك‌ كنيد تا دراز بكشد . در صورتي‌ كه‌ آسيب‌ گردني‌ وجود دارد ، از چرخاندن‌ سر خودداري‌ كنيد.
  • با وارد كردن‌ فشار روي‌ اطراف محل‌ جراحت‌ ، خونريزي‌ پوست‌ سر را مهار كنيد و به‌ دنبال‌ آسيب‌هاي‌ ديگر بگرديد و آنها را درمان‌ كنيد.
  • اگر از يك‌ گوش‌ ترشح‌ خارج‌ ميشود ، با يك‌ پانسمان‌ استريل‌ يا لايه‌ پوششي‌ تميز ، روي‌ گوش‌ را بپوشانيد و با ملايمت‌ به‌ كمك‌ باند محكم‌ كنيد و دقت داشته باشید که خروجی گوش‌ را مسدود نكنيد.
  • تا رسيدن‌ به به مرکز امدادی سطح بالاتر ، علايم‌ حياتي‌ (سطح‌ پاسخ‌دهي‌ ، نبض‌ و تنفس‌) را كنترل‌ و ثبت‌ كنيد.

 

هشدار !

  • اگر مصدوم‌ بيهوش‌ است‌ ، با استفاده‌ از روش‌ « بالا راندن‌ فك‌ » راه‌ تنفسي‌ را باز كنيد و تنفس‌ را كنترل‌ كنيد.
  • آماده‌ باشيد تا در صورت‌ لزوم‌ ، احياي‌ تنفسي‌ و ماساژ قفسه‌ سينه‌ را آغاز كنيد.
  • اگر وضعيتي‌ كه‌ مصدوم‌ را در آن‌ حالت‌ يافتيد ، مانع‌ از باز كردن‌ راه‌ تنفسي‌ ميشود و يا شما نميتوانيد راه‌ تنفسي‌ را به‌ روش‌ «بالا راندن‌ فك‌» باز كنيد ، مصدوم‌ را در وضعيت‌ ریکاوری ، قرار دهيد.
  • اگر به‌ نيروهاي‌ كمكي‌ دسترسي‌ داريد ، از روش‌ «چرخاندن‌ مثل‌ الوار» استفاده‌ كنيد.

 

اندیکاسیونهای جراحی شکستگی فرو رفته :

  • از نظر زیبایی مشکل ساز شده باشد.
  • شکستگی فرو رفته مرکب ( همراه با پارگی پوست سر است یعنی شکستگی باز است ).
  • شکستگی فرو رفته در جدار سینوس فرونتال

 

استخوان جمجمه از خارج به داخل شامل سه قسمت است : a. تابل اکسترن ، b. دیپلوئه ، c. تابل اینترن

اگر تابل اکسترن فرو رود و مجاور تابل اینترن قرار گیرد یا پائین تر رود ، شکستگی فرو رفته نام دارد.

خود شکستگی فرو رفته به تنهایی باعث افزایش خطر تشنج نمیشود ، بلکه ضایعات همراه مغزی اگر وجود داشته باشد منجر به افزایش خطر تشنج میشود.

 

  1. شکستگی قاعده جمجمه : ( بازیلار )

2 نوع هستند :

به دنبال ترومای جمجمه ، دچار شکستگی قاعده جمجمه میشوند و متعاقباً خروج خون یا  CSF از بینی یا گوش ، کبودی دور چشم و کبودی پشت گوش دارند.

دسته دوم اختلال هوشیاری شدید دارند و دچار خروج شدید خون از بینی و گوش میباشند. عروق بزرگ جمجمه پاره شده است. کاری برای این گروه در محل حادثه نمیتوان کرد و انتقال سریع آنها به اتاق عمل فایده ای ندارد. درمان این دسته علامتی است.

 

علائم شکستگی قاعده جمجمه از جمله :

  • رینوره : خروج مایع شفاف از بینی
  • اتوره : خروج مایع شفاف از گوش
  • اکیموز پشت گوش : Battle’s sign
  • اکیموز دو طرفه چشمها : Baccon’s sign
  • وجود CSF پشت پرده تمپان در بررسی اتوسکوپی : Hemotympan
  • چشم شبیه چشم راکون : اگر کبودی اطراف چشم وجود داشته باشد میتواند به علت شکستگی قاعده جمجمه یا علت دیگری باشد.

 

اگر بیماری به دنبال ترومای جمجمه با خونریزی از گوش یا بینی مراجعه کرد به هیچ وجه نباید داخل گوش یا بینی معاینه شود یا شستشو داده شود. یک گاز استریل روی محل خروج خون گذاشته و سر را به همان طرف قرار میدهیم تا خون خارج شود.

اگر خروج CSF داشته باشد به ازای هر قطره CSF که خارج میشود یک حباب هوا وارد فضای جمجمه میشود که خطرناک است.

سر باید به طرف مفابل خروج CSF چرخانده شود تا خروج CSF کمتر شود یا اگر CSF از بینی خارج میشود باید در وضعیت نیمه نشسته ( سر 45 درجه بالاتر بیاید ) قرار داده شود.

هنگام پوزیشن دادن  به سر بیمار باید ترومای ستون فقرات گردنی وجود نداشته باشد.

اگر مشکوک به ترومای گردنی میباشید به سر بیمار دچار شکستگی قاعده جمجمه ، پوزیشن ندهید.

شما در صحنه حادثه پوزیشن به سر بیمار ندهید ، چون در صحنه حادثه نمیتوان شکستگی مهره های گردنی را رد کرد.

به بیماران دچار ترومای سر اکسیژن با غلظت بالا برسانید . به ویژه در بیمارانی که به علت شکستگی قاعده جمجمه دچار خروج خون یا CSF از بینی یا گوش شده اند.

 

شکستگی در حال رشد : ( بیشتر در کودکان دیده میشود )

 

 

 

اگر در رادیوگرافی جمجمه شکستگی خطی باشد ولی فاصله بین دو لبه شکستگی بیشتر از سه میلی متر باشد ، شکستگی خطی دیاستاتیک یا در حال رشد نام دارد.

شایع ترین عارضه این نوع شکستگی پارگی دورا یا سخت شامه است که میتواند منجر به خونریزی داخل مغزی شود.

سی تی اسکن گرفته میشود : اگر ضایعات همراه در سی تی اسکن دیده شد باید عمل جراحی شود و گرنه مرخص میشوند و به پدر و مادر گفته میشود که 1ماه و 3ماه و 6ماه و 12ماه پس از ضربه مراجعه کنند و یک گرافی ساده گرفته شود و باگرافی اول مقایسه شود .

اگر دورا پاره شده باشد هر چه از تروما بیشتر بگذرد ، توده ای از محل شکستگی به بیرون رشد میکند و در نهایت یک توده ضرباندار روی سر تشکیل میشود که نباید آسپیره شود چون این توده از بافت مغز بوده و دارای عروق خونی است.

اگر پس از 12ماه ، فاصله بین دو لب شکستگی کمتر شده باشد ، دیگر خطری وجود ندارد.

 

هر نوع ضربه ، جراحت ، شوک ٬ آسیب و حادثه وارد شده بر بدن ، در علم پزشکی ، تروما(TRAUMA)  محسوب می‌شود ، مشروط به اینکه از خارج به بدن وارد شده باشد و عامل درونی ، علت ایجاد آسیب نباشد . به عبارت دیگر تروما هر آسيبي است كه در اثر افزايش انرژي ورودي به بدن ايجاد مي‌شود . اين انرژي ممكن است از نوع ضربه‌اي ، مكانيكي ، حرارتي (سوختگي) ، شيميايي يا انواع ديگر باشد .

اهمیت تفاوت این موضوع در اورژانس و فوریتهای پزشکی مشخص میشود. مثلاً در برخورد با بیمار دچار سنکوپ و یا شوک ٬ اگر عامل ، بیماری باشد ، امدادگر به راحتی میتواند اقدام به جابجایی بیمار کند. ولی در شرایط تروما ، به علت وجود احتمال آسیبهای شدید مانند قطع نخاع ، هرنوع جابجایی و حرکت بیمار بدون حمایت و ثابت نمودن بدن و توسط اشخاص غیر مجرب ممنوع است. 

 

تقسیم بندی تروما :

  • مکانیسم آسیب : حوادث ترافیکی ، سقوط ، حوادث منزل ، ...
  • محل آسیب : سر ، شکم و ...
  • ویژگیهای عامل ایجادکننده تروما : ترومای نافذ شکم با شئ بُرنده یا ترومای غیرنافذ ( بلانت )
  • ترومای حرارتی یا فشاری : (باروتروما) و ....

 

اولين آسيب ثبت شده در جهان که از طريق وسايل نقليه رخ داده ، مربوط به يك موتورسوار نیویورکی در سال 1896 بوده است . بعد از آن و در همان سال یک عابر پياده لندنی ، جان خود را در اثر برخورد با يك وسيله نقليه از دست داد. 100 سال بعد تعداد مرگ ناشی از حوادث ترافيكي ، به 25 ميليون نفر رسید و همين موضوع ، كارشناسان جهاني را بر آن داشت كه از اين امر به ‌عنوان «فاجعه خاموش قرن» ياد كنند و 18 اكتبر ( 27 مهر) هر سال را بعنوان روز جهاني تروما نامگذاري نمایند.

امروزه تروما چهارمین علت مرگ در تمام دنیا و اولین علت مرگ در چهار دهه اول عمر محسوب میشود. سالانه هزاران مرگ و میلیونها جراحت ناشی از تروماهای مختلف به وقوع میپیوندد.

در ایران اگرچه بيماري‌هاي قلبي - ‌عروقي ، اولين عامل مرگ و مير هستند ، اما بيشترين عمر از دست رفته در كشور ما در اثر تروماست ، چون بيماري‌هاي قلبي - عروقي بيشتر در افراد مسن روي مي‌دهند ، ولي تروما معمولاً در افراد جوان اتفاق مي‌افتد.

كارشناسان 50 درصد عوارض ترومايي را مربوط به حوادث ترافيكي مي‌دانند ؛ به‌خصوص در ايران يعني در كشوري كه به گفته كارشناسان در هر 20 دقيقه يك نفر در اثر تصادفات يا جان خود را از دست مي‌دهد  يا دچار صدمات جدي و معلوليت‌هاي دائم مي‌شود.

به همين علت در كشورهاي پيشرفته براي حل اين مسئله سيستم‌ تروما يعني سيستمی برای مدیریت و درمان مناسب مصدوم از صحنه حادثه تا پایان درمان و بازتواني و برگشت مجدد و کارآمد او به جامعه ، ايجاد كرده‌اند. باشد که با توجه ویژه و همکاری در این زمینه بتوانیم گامی هرچند کوچک در جهت کاهش بروز انواع تروما و مسایل و عوارض آن برداریم.

 

  • پس از بیماری‌های قلبی ، «تروما» بیشترین میزان مرگ و میر را در دنیا دارد.
  • تروما از نظر روانشناختی نیز تجربه‌ای هیجانی دردناک ، پریشان کننده و ناگهانی است که می‌تواند عامل انسانی یا طبیعی داشته باشد.
  • زلزله ، سیل و آتشفشان از تروماهای طبیعی به شمار می‌روند . مواردی از جمله تصادفات ، جنگ ، آتش‌سوزی و شکنجه نیز از تروماهای انسانی به شمار می‌روند.
  • با اشاره به وجود انواع ترومای سر، سینه ، شکم ، صورت ، طناب نخاعی ، لگن و بافت‌های نرم ، ترومای احشاء و اندام داخلی بدن می‌تواند به دنبال تصادف با وسیله نقلیه یا سقوط از ارتفاع در افراد ایجاد شود.
  • ترومای سر (مانند ضربه مغزی) می‌تواند با علائمی از جمله سردرد بیش از یک ساعت ، تهوع ، استفراغ ، عدم تعادل ، گفتن عبارات نامربوط و بی‌معنا، نامتقارن بودن مردمک‌های چشم و عدم پاسخ به سوالی در مورد گذشته همراه باشد.
  • در ترومای شکم و خونریزی‌های داخلی نیز نشانه‌هایی از جمله کاهش هوشیاری ، بیهوشی ، تنفس سریع و سطحی ، تشنگی ، رنگ پریدگی صورت و لب ، کاهش فشار خون ، شوک ، وجود خون در ادرار و سفتی شکم در مصدوم ظاهر خواهد شد.
  • در ترومای طناب نخاعی یا آسیب نخاعی نیز اختلالات حسی و حرکتی از مهم‌ترین نشانه‌هاست . تصادفات شایع‌ترین علت آسیب‌های نخاعی به شمار می‌روند. این نوع تروما به دنبال ضربه‌های وارد شده به ستون مهره‌ها ، کشیدگی نخاع ، شکستگی در ناحیه ستون مهره‌ها ، در رفتگی ستون فقرات و آسیب به دیسک بین مهره‌ای ایجاد می‌شود.
  • تروما و حوادث مختلف از جمله تصادفات رانندگی سومین علت مرگ و میر ایرانیان است که سالانه ۱۲ هزار میلیارد تومان به کشور خسارت میزند.
  • مسئله تروما در کشور و چالشهای متنوعی مانند بالا ‏بودن آمار تلفات حوادث جاده ای و حادثه خیز بودن بسیاری از راههای کشور و وقوع حوادث طبیعی و بحرانهای پیامدی آن اهمیت شناخت و بررسی این عارضه را پیش از پیش نمایان میکند.
  • مطابق آمارها ، ۳ عامل عمده مرگ و میر در ایران وجود دارد که شامل سرطان ، بیماریهای قلبی و تروما ‏هستند.
  • مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی ، عمدتاً افراد بالای ۵۵ سال را ‏شامل میشود که تقریباً زندگی فعال خود را پشت سر گذاشته‌اند و این بستگی به سبک زندگی ، فشارهای روحی و روانی ، نوع ‏غذا و بسیاری مسائل دیگر دارد ، تا جایی که برای بهبود روشهای زندگی و کاهش مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی ، حداقل ‏‏۳۰ تا ۴۰ سال زمان نیاز داریم.
  • در مورد سرطان ، متأسفانه درخصوص کشف علت های آن تا کنون در دنیا ‏، محققان کاملاً موفق نبوده ، اما این بیماری نیز علت بزرگی از مرگ و میرهاست.
  • تروماهائی همچون ضربه هایی که بر اثر افتادن از ارتفاع ، تصادف هایی که با هر ‏نوع وسیله نقلیه اتفاق می افتد و به طورکلی هر ضربه ای که به بدن وارد و موجب آسیب شود و دیگر عوامل .... ‏تا کنون شمار زیادی از نیروی ۲۰ تا ۴۰ ساله کشور یعنی نیروی فعال و خلاق جامعه ما را از بین برده است.
  • اگر متصور شویم که این افراد بر اساس متوسط عمر در ایران که برای خانم ها ۷۵ سال و برای آقایان ۷۳ ‏سال است ، حداقل میتوانستند ۳۵ سال دیگر عمر کنند ، در نتیجه زمان از دست رفته اجتماعی این افراد به میلیون ها سال ‏زندگی مفید از دست رفته تبدیل میشود و این یعنی برای میلیون ها سال جامعه ایران میتوانست نیروهای خلاق و فعال داشته ‏باشد اما در اثر تروما آنها را از دست داده است.
  • هر ۲۰ دقیقه یک نفر به علت تروما فوت میکند ، چرا که بنا به ‏علت های دیگری همچون بعد مسافت ، شلوغی خیابان ها ، گاهی دو و نیم ساعت طول میکشد تا بیمار به بیمارستان برسد و ‏چون معمولاً ۳۰ دقیقه اول بعد از تصادف برای تروما منطقه حیاتی محسوب میشود ، بسیاری از حادثه دیدگان را از دست میدهیم.

 ‎

تروما هم تعریف پزشکی و هم تعریف روان شناختی دارد. از نظر پزشکی ، تروما به یک جراحت بدنی شدید یا شوک بحرانی اتلاق میشود. از نظر روان شناختی ، تروما معنای دیگری دارد : تجربه ای که از نظر هیجانی دردناک ، پریشان کننده و ناگهانی باشد و اغلب باعث اثرات پایدار بدنی و ذهنی شود . به زبان ساده تر " مواجهه با یک عامل فشار آسیب زای بی نهایت شدید "

تروما میتواند انسانی یا طبیعی باشد. جنگ ، تصادف ، آتش سوزی ، شکنجه و تجاوز جنسی از تروماهای انسانی و سیل ، آتش فشان و زلزله از تروماهای طبیعی هستند.

ازنظر روان پزشکی واکنش به تروما یک پاسخ طبیعی و لازم است. حافظة تمام افراد در موقعیت های هیجانی دقیق تر کار میکند و جزئیات حادثه را به عمیق ترین ساختارهای مغز میفرستد. هر چه فرد با تروما مستقیم تر مواجه شود ، اثرات هیجانی شدیدتری را تجربه میکند ، اما کسانی هم که به اصطلاح خبر دست دوم حادثه را شنیده اند ، در معرض اثرات هیجانی قرار دارند.

اثرات تروما ممکن است فوراً بعد از حادثه پدیدار شود اما در برخی موارد ، روزها و گاهی هفته ها طول میکشد. اگر واکنش های هیجانی شدید یک ماه تداوم یابند و زندگی عادی فرد را مختل کنند ، بلا دیده مبتلا به یک اختلال ناتوان کننده به نام « اختلال استرس بعد از تروما » یا PTSD میشود. اگر این نشانه ها دو روز تا چهار هفته طول بکشند « اختلال فشار روانی حاد» مطرح میشود.

 

صدمات وارده به سر جزء جدي ترين شرايطي است كه ما با آن روبه رو ميشويم. بيمار اغلب گيج يا بيهوش است و اين امر ارزيابي وضعيت او را مشكل ميكند. مصرف الكل ، مواد مخدر و داروها ارزيابي و تشخيص را سخت تر ميكنند. شایع ترین علت مرگ و میر در تصادفات ضربات سر است.

آسيب‌ به‌ سر عبارت‌ است‌ از ضربه‌ به‌ سر ، همراه‌ با يا بدون‌ از دست‌ دادن‌ هوشياري‌ يا ساير علائم‌ قابل‌ مشاهده.

  • بسته‌ به‌ ماهيت‌ ضربه ‌، زخم‌هاي‌ سر ممكن‌ است‌ باز يا بسته‌ باشند.
  • تمام‌ آسيب‌هاي‌ سر ، جدي‌ هستند و نياز به‌ ارزيابي‌ مناسب‌ دارند چون‌ ممكن‌ است‌ به‌ اختلال‌ هوشياري‌ منجر شوند.
  • آسيب‌هاي‌ سر مي‌توانند با آسيب‌ به‌ بافت‌ مغز يا رگ‌هاي‌ خوني‌ داخل‌ جمجمه‌ و يا شكستگي‌ جمجمه‌ همراه‌ باشند.
  • آسيب‌ سر مي‌تواند سبب‌ تكان‌ مغزي‌ شود : يك‌ دوره‌ كوتاه‌ بي‌هوشي‌ و سپس‌ به‌ دنبال‌ آن ‌، بهبود كامل‌.
  • بعضي‌ از آسيب‌هاي‌ سر منجر به‌ فشردگي‌ مغز مي‌شوند كه‌ تهديدكننده‌ حيات‌ است‌.

 

توانايي‌ شناخت‌ نشانه‌هاي‌ احتمالي‌ فشردگي‌ مغز و به‌ ويژه‌، سطح‌ پاسخ‌دهي‌ بدترشونده‌ ، بسيار حايز اهميت‌ است ‌. يك‌ جراحت‌ سر بايد توجه‌ شما را نسبت‌ به‌ يك‌ صدمه‌ زمينه‌اي‌ عمقي‌تر (مثل‌ شكستگي‌ جمجمه‌) كه‌ مي‌تواند جدي‌ باشد ، جلب‌ كند .

  • امكان‌ دارد خونريزي‌ در داخل‌ جمجمه‌ رخ‌ دهد و منجر به‌ فشردگي‌ مغز شود.
  • نشت‌ مايع‌ زلال‌ يا خونابه‌ از گوش‌ يا بيني ‌، نشانه‌اي‌ از يك‌ آسيب‌ جدي‌ است‌.
  • در مورد تمام‌ مصدوماني‌ كه‌ دچار آسيب‌ به‌ سر شده‌اند ، بايد فرض‌ كرد كه‌ آسيب‌ گردني‌ (نخاعي‌) هم‌ وجود دارد و به‌ درمان‌ آن‌ پرداخت.
  • بهترین روش برای مقابله با ضربات مغز ، پیشگیری از آن است.
  • تحقیقات نشان میدهد که تمام آسیب های مغزی به صورت آنی پس از وارد شدن ضربه ایجاد نمیشود.

 

آسیب مغزی در اثر صدمات به دو صورت ظاهر میشود : آسیب اولیه و آسیب ثانویه

  • آسیب سر اولیه همان صدمه اولیه ای است که در اثر صدمه به مغز وارد میشود مثل کوفتگی مغز ، له شدگی ، پارگی عروق خونی.
  • آسیب ثانویه در طول چند ساعت تا چند روز پس از آسیب اولیه ایجاد میشود و علت آن تورم مغز و خونریزی است.

 

  • بر خلاف صدمات سایر نقاط بدن که پوست با ایجاد تورم متسع میشود ، جمجمه آسیب دیده هرگز نمیتواند تورم اجزای مغز را با ایجاد انبساط جبران کند . بنابراین هرگونه خونریزی و یا تورم در داخل جمجمه ، حجم محتویات موجود در این محفظه غیر قابل ارتجاع را افزایش داده و منجر به بالا رفتن فشار در داخل مغز میشود. این فشار سبب کاهش خونرسانی ، کاهش اکسیژن و تجمع مواد زاید در مغز میشود.
  • سر مصدوم‌ را به‌ دليل‌ خطر آسب‌ گردني‌ (نخاعي‌) ، بسيار با دقت‌ حركت‌ دهيد.
  • راه‌ تنفسي‌ را با مانور « جاوتراست‌» باز كنيد و تنفس‌ را كنترل‌ كنيد.
  • اگر وضعيتي‌ كه‌ مصدوم‌ را در آن‌ حالت‌ يافتيد ، مانع‌ از باز كردن‌ راه‌ تنفسي‌ مي‌شود و يا شما نمي‌توانيد راه‌ تنفسي‌ را به‌ روش‌ «بالا راندن‌ فك‌» باز كنيد ، مصدوم‌ را در وضعيت‌ بهبود قرار دهيد.
  • اگر به‌ نيروهاي‌ كمكي‌ دسترسي‌ داريد ، از روش‌ «چرخاندن‌ مثل‌ الوار» استفاده‌ كنيد.

 

 

 

درود و وقت بخیر

laughing مجموعه مطالبی که تحت عنوان « تروما » خدمت شما عزیزان ارائه میگردد ، حاصل نکته برداری به صورت فلش کارت از منابع مشروحه زیر میباشد. امیدوارم که مفید فائده قرار گیرد.

با سپاس از لطف و دقت نظر شما یاران گرامی :

  • سایت پزشکان بدون مرز http://www.pezeshk.us
  • اطلاعات داروئی و پزشکی سایت تبیان
  • مرکز فوریتهای پزشکی استان زنجان
  • سایت HTTP://MED4.IR
  • بیمارستان سوانح شهید کامیاب ، دانشگاه علوم پزشکی مشهد / دکتر محمد کاظمیان : متخصص پزشکی قانونی و مسئول فنی اورژانس تروماتولوژی
  • مصطفی بیژنی ، عضو هیئت علمی دانشکده پرستاری فسا
  • دکتر امیر حسین حقیر و دکتر کیوان احمدی
  • مقاله ارائه شده در مرکز آموزشی ، پژوهشی و درمانی طالقانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد
  • پورتال آموزشی فوریتهای پزشکی دانشگاه علوم پزشکی لرستان
صفحه1 از2